KANUN BİLGİLERİ

 KANUN PERDELERİ HAKKINDA

 

Kanun'un en ince üst perdesi(teli),kanun'un büyüklüğüne göre değişir.24 perdeli kanunlarda FA, 25 perdeli kanunlarda SOL, 26 perdeli kanunlarda LA dır.En alt kalın tel bütün kanunlarda kaba yegah(RE) perdesi dir.Bu perdeye göre yukarıya (kalından inceye)doğru tek tek perdeleri RE-Mİ-FA-SOL-LA-Sİ-DO-RE(YEGA)-Mİ-FA-SOL-LA-Sİ-DO-RE(NEVA)-Mİ-FA-SOL-LA ...diye sayarak perdeleri öğrenebiliriniz.Ses genişliği üç buçuk oktav kadardır.

 

KANUN AKORDU NASIL YAPILIR

 

Kanun'u akort ederken, perde mandalları naturel olmalıdır.Yani diyez mandalların hepsi inik(yatık),bemol mandalların hepsi,yukarıya kalkık olmalıdır.Bunu nasıl anlarız: Mandalların ortsında boşluk(mandalsız kısım)vardır.Bu boşluğun sol tarafındaki mandallar bemol mandallarıdır.Sağ taraftakiler diyez mandallarıdır.

 

Boşluk olan kısım naturel(ana sesi)verir.Mesela RE perdesini ele alalım.Boşluğun solundaki mandalların hepsini yukarıya kaldırırsak perde naturel RE sesini verir.Tabi sağdaki mandallar inik(yatık)olacak.

 

Bu şekilde bütün perdeleri naturel yaparız.Sonra akord düdüğünün A=LA sesi ile kanun'un RE Perdesini eşitleyerek akord ederiz.Aynı şekilde aşağıda görüldüğü gibi diğer perdeleride akord ederiz.

 

AKORD DÜDÜĞÜ SESLERİ       KANUN PERDELERİ

          C=DO =........................................FA

          D=RE =........................................SOL

          E=Mİ =.........................................LA

          F=FA =.........................................Sİ

          G=SOL=........................................DO

          A=LA =..........................................RE

          B=Sİ =..........................................Mİ

 

 

KANUN HAKKINDA GENEL BİLGİLER

Kanun'da mızrap vuruşları: Diğer mızraplı müzik aletlerinde olduğu gibi; kanunda da üç çeşit mızrap vuruşu vardır. Klasik, yarı klasik, zengin(velveleli).

Kanunda klasik mızrap vuruşu: Bu sistemde her notaya bir mızrap vurulur. Artan zaman bekleyerek doldurulur. Dört dörtlük nota iki mızrap " sağ-sol " , iki dörtlük nota bir mızrap" sağ veya sol ", bir dörtlük nota bir mızrap " sağ " , sekizlik ve onaltılık nota bir mızrap çabuk vurulur.

Yarı klasik mızrap vuruşu: Dört dörtlük notaya dört kere " sağ-sol " vurulur(sekiz mızrap) İki dörtlük notaya iki kere" sağ-sol " vurulur.(dört mızrap) Bir dörtlük notaya " sağ- sol " iki mızrap vurulur. Sekiz ve onaltılık notaya bir mızrap "sağ yada sol " vurulur. 

Velveleli(zengin) mızrap vuruşu: Bu sistemde her onaltılık notaya bir mızrap vurulur. Dört dörtlük nota onaltı mızrap" sağ-sol " olarak, iki dörtlük nota sekiz mızrap" sağ-sol" olarak, Bir dörtlük nota dört mızrap " sağ-sol " olarak , sekizlik nota iki mızrap" sağ-sol " olarak, onaltılık nota bir mızrap " sağ veya sol " olarak vurulur.

 

KANUN'DA MANDAL DİZİLİŞİ

 

Her kanun imalatçısının mandal diziliş sayısı(şekli)farklıdır.Müzik aletleri satan bir mağazanın vitrininde süslü püslü bir kanun gördünüz.Güzelliğine bakıp,imrenip almaya karar verirsiniz;aman dikkat!..Bu kanun özel yapılmış bir kanun olmaya bilir.Kaplama kanun dediğimiz,ucuz olması için göğsü ve diğer kısımları hakiki ağaç yerine,kontraplaktan yapılmış olabilir.İç çatısı,takozları zımparalanmadan odun gibi yerleştirilmiş olabilir.Bunlar ses vermeyen sağır kanunlardır.Mandalları eksiktir.Transpoze yaptığınız zaman diyez ve bemoller eksik gelir.Burguları akord tutmaz.

Özel ve güzel yapılmış kanunlarda kimi üretici 5,kimi 6,7,8,9 mandal koyar.Diyez mandalları da her üreticiye göre değişir.Bemollerde genellikle her mandal bir koma olarak ayarlanır.Makamlarda en büyük bemol 5 koma olduğu için 5 mandal yeterli gelir.Bazıları diyez mandalların yüksekliğini arttırıp mandal sayısını 2-3 mandala kadar düşürürler.Tıpkı tanbur perde düzeninde olduğu gibi...

 

Bir olay anlatayım:Yiğenimin müzik bilgisi yok.Sazcıya bir tanbur yaptırdı.Sazcı makamlara göre,her ses aralığına en az koma olarak 5 perde taktı.Yiğenim bukadar çok perdeyi görünce afalladı.Ben bukadar perde ile nasıl çalacağım diyerek;perdeleri söktürüp,azalttırdı.Sazcı aynı bağlama gibi her ses aralığına iki perde taktı.Çoğu tanburlar da böyledir.Fazla perdeliyi çalmak için makam bilgisinin olması lazım.Hangi makamda hangi perdeyi(sesi)kaç koma basacağınızı bilmeniz gerekir.

 

Kanun'da da durum böyledir.Kimi imalatçı fazla,kimi az mandal takar.Türkiyenin en meşhur kanun imalatçısı İzmir'de "Ejder"dir.Mandal sayısı fazladır,fiyatı da ağız uçuklatır.