UD BİLGİLERİ

 UD AKORDU: Diger müzik aletlerinde olduğu gibi, ud akordu da iki şekilde yapılır.

 1 - Akort düdüğü ile yapılan orijinal akort 

 2 - Kafadan bir sese çekilerek yapılan kafa akordu.

 ORİJİNAL UD AKORDU: Türk Müziğinin diğer enstrümanlarında olduğu gibi, ud ta da Batı Müziğinden farklı akort yapılır. Bu akort sisteminin adı Türk     

  Müziğinde Bolahenk yani " yerinde " akort düzenidir. Buna göre uygulamaya geçelim.

Ud da boş tel isimleri aşağıdan yukrıya doğru, SOL-RE-LA-Mİ-Sİ-LA dır. Üst tel LA yerine #FA(diyez) de yapılabilir. Önemli: Ud' u akort ederken, akort düdüğünün LA sesini; ud' un RE teline akort'luyoruz. Bu tele RE diyoruz. 

Buna göre sesler şu şekilde akort edilir: 

Akort düdüğü sesleri           Ud sesleri 

D = RE...........................SOL (alt tel)

A = LA ......................... RE   (2.tel)

E = Mİ........................... LA  (3. tel)

B = Sİ............................ Mİ  (4. tel)

#FA(diyez).....................  Sİ  (5. tel)

E = Mİ............................ LA (üst tel)

Not: Üst teli #FA(diyez) yapacaksanız, akort düdüğünün #DO(diyez) sesine akortlayın.

#DO(diyez).................... #FA(diyez) 

UD'TA MIZRAP VURUŞLARI

Müzik aletlerinde (bağlama,ud kanun) üç çeşit mızrap vuruş tekniği vardır. Klasik, yarı klasik ve velveleli(zengin) mızrap vuruşlarıdır.

Klasik mızrap vuruş tekniğinde; hep yukarıdan aşağıya mızrap vurulur. Artan zaman bekleyerek doldurulur. İkllik ve dörtlük notalar ağır, sekizlik ve onaltılık notalar çabuk vurulur.

Yarı klasik mızrap vuruş tekniğinde; mızrap devamlı aşağı-yukarı vurulur. İkilik ve dörtlük notalar ağır, sekizlik ve onaltılık notalar çabuk çalınır.

Velveleli(zenğin) mızrap vuruş tekniğinde; İkilik nota iki kere " tara-tamtam, tara-tamtam " yani " aşağı-yukarı aşağı-aşağı " olarak vurulur. Sekizlik nota sadece, aşağı yukarı vurulur. Onaltılık nota tek se aşağı, çift se aşağı-yukarı, dört taneli ise " tara-tara " yani aşağı yukarı-aşağı yukarı şeklinde vurulur

 

UD'TA SAĞ EL MIZRAP TEKNİĞİ

 

Mızrap hareketleri bir çift telde rahat ve kolaydır.Ancak telden tele geçişlerde durum oldukça karmaşıklaşır.Hızlı çalarken,üstlü-altlı vuruşla icra oldukça güçleşir.Sağ el mızrap tekniğini geliştirmek için önce iki komşu telden başlayalım.

İki komşu tele birer defa mızrabı vurursak Başlıca iki sıramız olacaktır.

1 - Önce kalın tel

2 - Önce ince tel

1 - ÖNCE KALIN TEL

a) Mızrap kalın tele üstten vurmuşsa,ince tele de alttan vuracaktır.LA ve RE tellerinde çalışma yapalım.DO perdesine basıp mızrabı yukarıdan aşağıya vurmuşsak,RE teline vururken aşağıdan yukarıya vuracağız.Mızrap hareketi DO aşağı,RE yukarı şeklinde olacaktır.

Bu iki tele göre DIŞTAN VURUŞTUR 

ALIŞTIRMA: LA-Sİ-DO-RE çalarken LA ya üstten Sİ ye alttan DO ya üstten vurduk RE ye alttan vuracağız.

---------------------------------------------------------------------------------------

b) Mızrap kalın tele alttan vurmuşsa,ince tele de üstten vuracaktır.Buna İÇTEN VURUŞ denir.

Örnek: DO sesine alttan vurmuşsak,RE teline üstten vuracağız.

ALIŞTIRMA: LA-Sİ-DO-DO-RE çalarken,LA ya üstten,Sİ ye alttan,DO ya üstte,diğer DO ya alttan vurduk,RE ye üstten vuracağız.

Her sese birer mızrap vurarak kalın telden ince tele geçiş bu şekildedir.

-----------------------------------------------------------------------------------------

2 - ÖNCE İNCE TEL

Yukarıda kalın telden ince tele geçerken mızrap hareketlerini gördük.Şimdi ince telden,bir üst(kalın) tele geçerken mızrap vuruş tekniğini öğrenelim.

a) Mızrap ince tele alttan vurmuşsa,kalın tele de üstten vuracaktır.Buna DIŞTAN VURUŞ denir.

Kısa örnek: RE teline alttan vurmuşsak,DO sesine üstten vuracağız.

ALIŞTIRMA: Mİ-RE-DO-Sİ çalarken.Mİ ye üstten,RE ye alttan,DO ya üstten,Sİ ye alttan vuracağız.

-----------------------------------------------------------------------------------------

b) Mızrap ince tele üstten vurmuşsa.kalın tele de attan vuracaktır.Buna İÇTEN VURUŞ denir.

Kısa örnek: RE teline üstten vurmuşsak,DO sesine de alttan vuracağız.

ALIŞTIRMA: FA-Mİ-RE-DO çalarken,FA ya üstten,Mİ ye alttan,RE ye üstten,DO ya da alttan vuracağız.

KAFADAN UD AKORDU NASIL YAPILIR?

Ben genellikle müzik enstrümanlarının akordunu akort düdüğü ile yaparım. Bir gün fazla bilmişin biri; bana, " Sen kafadan akort yapmayı bilmiyor musun?" diye sorar.Şimdi bu konu üzerinde biraz konuşalım,sonra akordumuzu öğreniriz.

 

Müzik aletlerinin akordu iki şekilde yapılır.

 

1 - Standart,orijinal yani evrensel akort

2 - Kafadan akort, yani bir teli rast gele kafadan bir ses tonuna çekeriz. Diğer telleri

buna göre ayarlarız.

 

Orijinal akort dünyanın her yerinde geçerli olan sabit akorttur.Bu akortla düzenlen

miş müzik aleti ile diğer tüm müzik aletlerinin sesleri uyuşur.Mesela gurup yada

orkestra ile çalacağınız zaman sesleriniz aynı olur...

 

Kafadan bir sese akortlanmış müzik aleti ile yalnız kendinizle uyuşursunuz.Diğer

hiç bir enstruman ile sesleriniz tutmaz.Birlikte çalamazsınız.Aranızda ya bir ses ya

yarım ses yada bir kaç komalık ses farkı olur.Onun için doğru olan standart,orijinal 

akort'tur.

 

KAFA AKORDUNUN YAPILIŞI

Udumuzun herhangi bir telini,mesela "RE" telini kafadan bir ses tonuna çekeriz.Sonra

parmağımızı "RE" telinin "SOL" perdesine basar,alttaki "SOL" telni bu sese göre

akortlarız.Daha sonra bu akortladığımız (alt tel) "SOL" sesinin bir alt perdesi olan

"La" perdesine basar,bu sese göre üçüncü tel olan "LA" telimizi akortlarız.Daha sonra 

"RE" telinin bir alt perdesi olan "Mİ" sesi ile dördüncü "Mİ" telimizi akortlarız.

Daha sonra üçüncü tel "LA" sesinin bir alt perdesi olan "Sİ" sesine göre beşinci tel

"Sİ" sesimizi akortlarız.En son altıncı (üst) teli,üçüncü tel "LA" ile eşitleriz.

NOT: Altıncı(üst) teli #FA(FA diyez) yapacaksak, dördüncü "Mİ" telinin alt perdesi

olan #FA(FA diyez) sesine göre akortlarız. Bu kadar...